Vitamin D và các xét nghiệm vi chất: khi nào thực sự cần

Đây là nhóm xét nghiệm được làm nhiều nhất ngoài chỉ định, thường xuất phát từ việc thấy mệt mỏi rồi tự đi kiểm tra, hoặc từ các gói khám trọn gói. Và nó cũng là nhóm dẫn tới việc tự bổ sung nhiều nhất.

Vì sao không nên làm đại trà

• Với người khoẻ mạnh không có yếu tố nguy cơ, kết quả thường không thay đổi điều gì.
• Một kết quả hơi thấp dễ dẫn tới việc tự bổ sung kéo dài không cần thiết.
• Chi phí không nhỏ nếu làm cả bộ nhiều vi chất.
• Kết quả có thể gây lo lắng không cần thiết.

Nguyên tắc chung với mọi xét nghiệm vẫn đúng ở đây: một xét nghiệm có giá trị khi kết quả của nó thay đổi điều sẽ được làm tiếp theo.

Khi nào bác sĩ thường chỉ định

• Người có bệnh lý về xương hoặc đã có gãy xương do loãng xương.
• Người có bệnh lý ảnh hưởng tới hấp thu ở đường tiêu hoá.
• Người đã phẫu thuật đường tiêu hoá.
• Người có bệnh thận hoặc bệnh gan mạn.
• Người dùng kéo dài một số loại thuốc.
• Người có chế độ ăn rất hạn chế.
• Người hầu như không ra ngoài trời.
• Trẻ em và người cao tuổi trong một số tình huống cụ thể.

Nếu bạn thuộc một trong các nhóm này, hãy hỏi bác sĩ. Nếu không, việc tự đi làm thường không mang lại lợi ích.

Mệt mỏi kéo dài không đồng nghĩa thiếu vi chất

Đây là lý do phổ biến nhất khiến người ta tự đi làm nhóm xét nghiệm này. Nhưng mệt mỏi kéo dài có rất nhiều nguyên nhân: thiếu ngủ, căng thẳng, trầm cảm, bệnh tuyến giáp, thiếu máu, bệnh mạn tính, tác dụng phụ của thuốc.

Cách đúng là đi khám để bác sĩ đánh giá tổng thể và chỉ định đúng thứ cần, thay vì tự chọn một xét nghiệm rồi tự kết luận.

Vì sao không tự bổ sung theo kết quả

• Liều và thời gian cần được cá nhân hoá theo tình trạng cụ thể.
• Một số vi chất tích luỹ trong cơ thể, dùng quá mức kéo dài có thể gây hại.
• Một số chất bổ sung tương tác với thuốc đang dùng.
• Bổ sung có thể che lấp nguyên nhân thật của triệu chứng.
• Với người có bệnh thận hoặc bệnh tim, một số chất cần đặc biệt thận trọng.

Nếu bác sĩ chỉ định bổ sung, hãy dùng đúng liều, đúng thời gian, và đi kiểm tra lại theo hẹn.

Về việc dùng nhiều sản phẩm cùng lúc

Nhiều người dùng đồng thời vài loại sản phẩm bổ sung khác nhau mà không để ý rằng chúng có thể chứa cùng một thành phần. Kết quả là tổng lượng nạp vào cao hơn nhiều so với dự tính.

Hãy đọc kỹ thành phần, liệt kê đầy đủ cho bác sĩ, và tránh dùng chồng chéo.

Những gì ảnh hưởng tới kết quả xét nghiệm

• Đang bổ sung hay vừa ngưng bổ sung.
• Mùa trong năm và mức độ tiếp xúc ánh nắng với một số chỉ số.
• Bệnh cấp tính đang có.
• Một số thuốc.
• Phương pháp của từng phòng xét nghiệm.

Nếu bạn đang dùng sản phẩm bổ sung, hãy nói với bác sĩ trước khi làm xét nghiệm, vì điều đó ảnh hưởng tới cách diễn giải.

Nguồn từ ăn uống và sinh hoạt

Với phần lớn người khoẻ mạnh, một chế độ ăn cân đối và sinh hoạt hợp lý đáp ứng được nhu cầu. Vài điều chung có ích:

• Ăn đa dạng, đủ nhóm thực phẩm.
• Có rau, trái cây, đạm và ngũ cốc nguyên hạt trong bữa ăn.
• Ra ngoài trời và vận động đều đặn.
• Ngủ đủ.

Với người có bệnh nền hoặc chế độ ăn đặc biệt, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì áp dụng lời khuyên chung.

Cảnh giác với mô hình xét nghiệm kèm bán hàng

Hãy đặc biệt thận trọng với những nơi cung cấp xét nghiệm vi chất miễn phí hoặc giá rẻ rồi bán sản phẩm bổ sung dựa trên kết quả. Đây là mô hình có xung đột lợi ích rõ ràng.

Nếu ai đó vừa đo cho bạn vừa bán sản phẩm cho bạn, hãy mang kết quả đi hỏi một bác sĩ độc lập trước khi mua gì.

Trẻ em và người cao tuổi

Hai nhóm này cần thận trọng hơn với việc bổ sung, vì liều và nhu cầu khác người trưởng thành khoẻ mạnh. Tuyệt đối không tự cho trẻ dùng sản phẩm bổ sung liều cao theo lời mách.

Hãy hỏi bác sĩ nhi hoặc bác sĩ đang theo dõi cho người cao tuổi trong gia đình.

Nếu bạn vẫn muốn kiểm tra

Hãy nói chuyện với bác sĩ về lý do bạn muốn làm. Bác sĩ có thể đồng ý nếu có cơ sở, hoặc đề xuất hướng khác phù hợp hơn với triệu chứng của bạn. Cách này tốt hơn nhiều so với tự đặt một gói xét nghiệm.

Tóm lại

Với người khoẻ mạnh không có yếu tố nguy cơ, việc tự đi làm xét nghiệm vi chất thường không thay đổi điều gì ngoài chi phí và lo lắng. Mệt mỏi kéo dài có nhiều nguyên nhân, nên hãy đi khám để được đánh giá tổng thể. Đừng tự bổ sung theo kết quả, đừng dùng chồng chéo nhiều sản phẩm, và cảnh giác với nơi vừa xét nghiệm vừa bán hàng.

Câu hỏi thường gặp