Khám sức khoẻ tiền hôn nhân và trước khi có con

Cụm từ khám tiền hôn nhân đôi khi bị hiểu là để kiểm tra xem người kia có vấn đề gì không. Cách hiểu đó tạo ra tâm lý phòng thủ và làm hỏng mục đích thật.

Mục đích thật đơn giản hơn: hai người cùng biết tình trạng của mình, và cùng chuẩn bị cho giai đoạn sắp tới.

Vì sao nên làm sớm

Một số việc cần thời gian:

• Có những mũi tiêm phòng cần hoàn thành trước khi mang thai một khoảng thời gian nhất định.
• Một số vấn đề sức khoẻ cần được điều trị ổn định trước.
• Nếu cần tư vấn chuyên sâu, quá trình có thể kéo dài.
• Một số thay đổi lối sống cần thời gian để có tác dụng.

Vì vậy nên khám trước vài tháng chứ đừng đợi tới sát ngày.

Nội dung thường gồm những phần nào

Chương trình cụ thể khác nhau tuỳ cơ sở và tuỳ từng người, nhưng thường gồm các nhóm:

• Hỏi bệnh và khám lâm sàng tổng quát.
• Đánh giá sức khoẻ sinh sản cho cả hai.
• Xét nghiệm cơ bản về máu và nước tiểu.
• Tầm soát một số bệnh lây truyền theo chỉ định.
• Kiểm tra tình trạng miễn dịch với một số bệnh có vắc xin.
• Đánh giá tiền sử gia đình.
• Tư vấn về kế hoạch có con.

Hãy hỏi bác sĩ những gì phù hợp với hoàn cảnh của hai bạn thay vì mua một gói có sẵn.

Tiền sử gia đình: phần nên chuẩn bị trước

Đây là phần bạn làm được ở nhà và nó có giá trị lớn. Hãy hỏi người thân hai bên:

• Trong gia đình có ai mắc bệnh di truyền không.
• Có trường hợp nào mắc bệnh ở tuổi trẻ bất thường không.
• Có trường hợp nào bất thường về sinh sản không.
• Có bệnh nào lặp lại ở nhiều người trong một nhánh không.
• Hai bên gia đình có quan hệ họ hàng với nhau không.

Hãy vẽ một sơ đồ gia đình đơn giản qua ba thế hệ và mang theo khi đi khám.

Về tiêm phòng

Hãy hỏi bác sĩ về các mũi tiêm nên hoàn thành trước khi mang thai và khoảng thời gian cần chờ sau tiêm. Đây là nội dung quan trọng và có thời hạn, nên đừng để sát ngày.

Nếu bạn không nhớ đã tiêm những gì, hãy nói với bác sĩ thay vì tự đoán.

Về tư vấn di truyền

Trong một số hoàn cảnh — có bệnh di truyền trong gia đình, hai bên có quan hệ họ hàng, hoặc từng có bất thường trong các lần mang thai trước — bác sĩ có thể đề nghị tư vấn chuyên sâu.

Đây là đề nghị bình thường, không phải dấu hiệu có điều gì nghiêm trọng. Hãy đi tư vấn để hiểu rõ trước khi quyết định làm gì thêm.

Cách trao đổi kết quả giữa hai người

Đây là phần tế nhị. Vài nguyên tắc giúp cuộc trao đổi không thành xung đột:

• Đi khám cùng nhau nếu có thể, và cùng nghe bác sĩ giải thích.
• Bàn trước với nhau rằng mục đích là cùng chuẩn bị, không phải đánh giá nhau.
• Nếu có kết quả cần chú ý, hãy hỏi bác sĩ ý nghĩa thật trước khi kết luận.
• Cho nhau thời gian tiếp nhận thông tin.
• Đừng chia sẻ kết quả của người kia cho gia đình khi chưa được đồng ý.

Điểm cuối rất quan trọng. Kết quả sức khoẻ của một người là thông tin riêng của họ.

Khi phát hiện điều cần xử lý

Phần lớn những gì phát hiện được đều có hướng xử lý: điều trị, theo dõi, tiêm phòng, hoặc điều chỉnh kế hoạch. Việc biết sớm chính là lợi ích của buổi khám.

Hãy hỏi bác sĩ:

• Điều này nghĩa là gì.
• Cần làm gì và trong bao lâu.
• Có ảnh hưởng tới kế hoạch có con không.
• Người kia có cần kiểm tra hoặc xử lý gì không.
• Có cần tư vấn chuyên sâu hơn không.

Những việc nên làm song song

Ngoài khám, đây cũng là thời điểm tốt để:

• Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia.
• Điều chỉnh cân nặng nếu cần.
• Xây dựng thói quen vận động.
• Cải thiện chế độ ăn.
• Hỏi bác sĩ về các bổ sung cần thiết trước khi mang thai.
• Rà soát thuốc đang dùng, vì một số cần điều chỉnh trước khi có thai.

Điểm cuối rất quan trọng với người đang điều trị bệnh mạn tính. Hãy hỏi bác sĩ, đừng tự ngưng thuốc.

Bảo mật

Hãy hỏi cơ sở về cách trả kết quả và ai được nhận. Với các xét nghiệm nhạy cảm, hãy chọn nơi có tư vấn riêng tư.

Nếu chỉ một người muốn đi khám

Hãy trao đổi nhẹ nhàng về lý do, đặt vấn đề là cùng chuẩn bị chứ không phải kiểm tra. Nếu người kia chưa sẵn sàng, đừng ép — hãy để thời gian và quay lại sau.

Bản thân việc một người đi khám trước và chia sẻ trải nghiệm cũng thường làm người kia bớt e ngại.

Sau buổi khám

• Lưu kết quả vào hồ sơ sức khoẻ cá nhân của mỗi người.
• Ghi lại những khuyến nghị của bác sĩ.
• Đặt lịch cho những việc cần làm tiếp, như tiêm phòng.
• Thống nhất kế hoạch giữa hai người.

Tóm lại

Khám tiền hôn nhân là để hai người cùng biết và cùng chuẩn bị, không phải để kiểm tra nhau. Hãy làm sớm vì một số việc như tiêm phòng cần thời gian, chuẩn bị sơ đồ tiền sử gia đình ba thế hệ trước khi đi, và đi khám cùng nhau để cùng nghe giải thích. Kết quả của mỗi người là thông tin riêng của họ.

Câu hỏi thường gặp