Đọc giấy chỉ định xét nghiệm: bạn đang làm những gì

Rất nhiều người ra khỏi phòng khám với một tờ giấy chỉ định trong tay mà không biết mình sắp làm những xét nghiệm gì, để tìm cái gì, và kết quả sẽ dùng để làm gì. Rồi họ đi làm, cầm kết quả về, và cũng không hiểu.

Vài câu hỏi ngay tại phòng khám thay đổi hoàn toàn trải nghiệm này.

Những câu nên hỏi ngay khi nhận chỉ định

• Xét nghiệm này để tìm gì.
• Vì sao bác sĩ nghĩ cần làm nó cho trường hợp của tôi.
• Kết quả sẽ thay đổi hướng xử trí thế nào.
• Cần chuẩn bị gì trước khi làm.
• Bao lâu thì có kết quả.
• Tôi mang kết quả về gặp lại bác sĩ hay có cách nào khác.
• Chi phí khoảng bao nhiêu, bảo hiểm y tế có chi trả không.

Câu thứ ba là câu quan trọng nhất và ít người hỏi. Một xét nghiệm có giá trị khi kết quả của nó thay đổi điều bác sĩ sẽ làm tiếp theo. Nếu làm hay không làm cũng không đổi gì, đó là câu hỏi đáng nêu ra.

Đây không phải là nghi ngờ bác sĩ

Nhiều người ngại hỏi vì sợ bị coi là không tin tưởng. Thực tế, người bệnh hiểu mình đang làm gì thì hợp tác tốt hơn, chuẩn bị đúng hơn, và theo dõi sau đó cũng tốt hơn.

Một bác sĩ giải thích được lý do chỉ định là dấu hiệu tốt, không phải điều bất thường.

Những gì có trên giấy chỉ định

Tuỳ nơi mà mẫu khác nhau, nhưng thường có:

• Thông tin người bệnh.
• Chẩn đoán sơ bộ hoặc lý do chỉ định.
• Danh sách các xét nghiệm được yêu cầu.
• Loại mẫu cần lấy: máu, nước tiểu, dịch, mô.
• Yêu cầu chuẩn bị nếu có.
• Nơi thực hiện.

Hãy đọc qua ngay tại chỗ và hỏi nếu có mục nào bạn không hiểu.

Khi danh sách xét nghiệm dài

Nếu chỉ định gồm nhiều mục, hãy hỏi: những xét nghiệm nào là cần thiết nhất, những mục nào có thể làm sau, và nếu chi phí là vấn đề thì ưu tiên thế nào.

Đây là câu hỏi hợp lý và nhiều bác sĩ sẵn sàng sắp xếp lại theo hoàn cảnh của người bệnh.

Về chi phí và bảo hiểm

• Hỏi bác sĩ hoặc bộ phận tiếp nhận về chi phí ước tính.
• Hỏi bảo hiểm y tế chi trả những mục nào, cần thủ tục gì.
• Nếu làm ở nơi khác nơi đăng ký, hãy hỏi về thủ tục trước.

Về phạm vi chi trả cụ thể, hãy hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm hoặc bệnh viện, vì quy định thay đổi theo thời gian.

Làm ở đâu

Nếu bạn có lựa chọn, hãy cân nhắc:

• Cơ sở có được cấp phép và có kiểm chuẩn chất lượng không.
• Kết quả có được bác sĩ của bạn chấp nhận không.
• Thời gian trả kết quả.
• Khoảng cách và thời gian chờ.

Với những chỉ số cần theo dõi qua nhiều lần, hãy cố gắng làm ở cùng một nơi, vì mỗi phòng xét nghiệm có thể dùng phương pháp và khoảng tham chiếu khác nhau, nên so số giữa hai nơi dễ gây hiểu nhầm.

Ghi lại thông tin quan trọng

Trước khi rời phòng khám, hãy ghi lại:

• Tên bác sĩ chỉ định.
• Cần chuẩn bị gì.
• Hẹn quay lại khi nào.
• Số điện thoại liên hệ nếu có thắc mắc.

Đừng tự thêm xét nghiệm theo lời mách

Nhiều người nghe người quen mách rồi yêu cầu làm thêm các xét nghiệm không có trong chỉ định. Việc này vừa tốn tiền vừa có thể tạo ra những con số bất thường nhẹ không có ý nghĩa, dẫn tới lo lắng và làm thêm nhiều xét nghiệm khác.

Nếu bạn muốn làm thêm gì, hãy hỏi bác sĩ trước.

Khi nhận kết quả

Hãy mang kết quả về cho chính bác sĩ đã chỉ định, vì họ đặt con số trong bối cảnh triệu chứng, tiền sử và thuốc bạn đang dùng. Một con số nằm ngoài khoảng tham chiếu không tự nó là bệnh, và một con số bình thường cũng không tự nó loại trừ bệnh.

Đừng tra cứu rồi tự kết luận. Đây là nguồn lo lắng không cần thiết phổ biến nhất liên quan tới xét nghiệm.

Lưu giữ kết quả

Hãy giữ mọi kết quả theo thứ tự thời gian trong một tập hồ sơ, hoặc chụp ảnh lưu lại. Lý do:

• Bác sĩ cần so sánh với lần trước để thấy xu hướng.
• Tránh phải làm lại những xét nghiệm vừa làm.
• Hữu ích khi đi khám ở nơi khác hoặc khi cấp cứu.

Xu hướng thay đổi qua các lần thường có giá trị hơn một con số đơn lẻ.

Tóm lại

Hãy hỏi ngay khi nhận chỉ định: xét nghiệm này tìm gì, kết quả sẽ thay đổi hướng xử trí thế nào, cần chuẩn bị gì, bao giờ có kết quả và chi phí ra sao. Làm ở cùng một nơi khi cần theo dõi qua nhiều lần, giữ kết quả theo thứ tự thời gian, và luôn mang kết quả về cho bác sĩ đã chỉ định đọc.

Câu hỏi thường gặp