Máy đo tại nhà đã trở nên phổ biến và rẻ. Dùng đúng, chúng cho bác sĩ bức tranh mà một lần đo ở phòng khám không thể hiện được. Dùng sai, chúng tạo ra những con số gây hiểu nhầm và lo lắng.
Nguyên tắc chung cho mọi loại máy
- Đọc kỹ hướng dẫn trước khi dùng lần đầu.
- Chọn máy đạt chuẩn, mua ở nơi uy tín.
- Dùng đúng tư thế và đúng quy trình được hướng dẫn.
- Đo vào cùng thời điểm và cùng điều kiện khi theo dõi.
- Ghi lại kết quả kèm giờ và hoàn cảnh.
- Mang máy đi đối chiếu khi tái khám.
- Không tự điều chỉnh thuốc theo số đo.
Điểm áp chót rất đáng làm và ít người làm: mang máy của bạn tới phòng khám và đo song song để biết máy của bạn lệch bao nhiêu.
Máy đo huyết áp
Đây là loại phổ biến nhất và cũng hay dùng sai nhất. Những điểm quan trọng:
- Ngồi nghỉ vài phút trước khi đo, không đo ngay sau khi vận động.
- Ngồi tựa lưng, chân đặt xuống sàn, không bắt chéo chân.
- Đặt cánh tay ngang mức tim, có chỗ tựa.
- Dùng vòng bít đúng cỡ với cánh tay của bạn.
- Quấn vòng bít trực tiếp lên da hoặc lên áo mỏng, không quấn qua tay áo dày.
- Không nói chuyện trong lúc đo.
- Không đo ngay sau khi uống cà phê hoặc hút thuốc.
- Đo vài lần cách nhau một chút rồi lấy kết quả theo hướng dẫn của bác sĩ.
Vòng bít sai cỡ là nguyên nhân sai số phổ biến nhất. Hãy hỏi dược sĩ hoặc nhân viên y tế để chọn cỡ phù hợp với cánh tay bạn.
Về loại đo ở cổ tay, hãy hỏi bác sĩ xem có phù hợp với bạn không, vì việc giữ đúng tư thế khó hơn.
Máy đo đường huyết
- Rửa tay sạch và lau khô trước khi đo, đừng dùng cồn rồi đo ngay khi chưa khô.
- Kiểm tra que thử còn hạn và được bảo quản đúng.
- Đậy kín hộp que sau khi lấy.
- Đo vào các thời điểm bác sĩ dặn, không đo tuỳ hứng.
- Ghi lại kèm giờ, bữa ăn, vận động và thuốc đã dùng.
- Thay kim chích mỗi lần.
Kết quả từ máy tại nhà có thể khác với xét nghiệm tại phòng xét nghiệm. Đây là điều bình thường, không có nghĩa là máy hỏng.
Quan trọng nhất: đừng tự điều chỉnh liều thuốc theo số đo. Hãy ghi lại và đưa bác sĩ.
Máy đo nồng độ oxy đầu ngón tay
- Bàn tay phải ấm, vì tay lạnh cho kết quả không chính xác.
- Bỏ sơn móng tay và móng giả.
- Ngồi yên, không cử động trong lúc đo.
- Chờ vài giây cho số ổn định.
- Đo lại ở ngón khác nếu số bất thường.
Thiết bị này có giới hạn và kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Nếu bạn khó thở, hãy đi khám dù số đo có vẻ bình thường.
Nhiệt kế
- Dùng đúng loại cho đúng vị trí đo.
- Cùng một người nên đo ở cùng vị trí để so sánh.
- Ghi lại vị trí đo cùng với số đo.
- Với trẻ nhỏ, hãy hỏi bác sĩ về loại và vị trí đo phù hợp.
Số đo ở các vị trí khác nhau không giống nhau, nên đừng so số đo ở nách của hôm nay với số đo ở tai của hôm qua.
Cân
Với người cần theo dõi cân nặng, hãy cân vào cùng thời điểm trong ngày, cùng loại quần áo, trên cùng một cái cân đặt ở mặt phẳng cứng. Ghi lại theo tuần thay vì theo ngày, vì dao động ngày sang ngày phần lớn là do nước.
Ghi chép mới là phần có giá trị nhất
Một số đo đơn lẻ nói được rất ít. Điều bác sĩ cần là chuỗi số theo thời gian kèm bối cảnh.
Hãy ghi lại:
- Ngày giờ đo.
- Số đo.
- Hoàn cảnh: trước hay sau ăn, trước hay sau khi uống thuốc, có vừa vận động không.
- Triệu chứng nếu có.
Mang sổ này theo mỗi lần tái khám. Nó thường hữu ích hơn nhiều so với việc kể lại từ trí nhớ.
Đo bao nhiêu là đủ
Hãy theo hướng dẫn của bác sĩ. Đo quá thường xuyên là vấn đề có thật: nó tạo ra nhiều con số dao động tự nhiên, và với người hay lo thì mỗi dao động lại là một lần hoảng.
Nếu bạn thấy mình đo liên tục vì không yên tâm, hãy nói với bác sĩ về điều đó.
Bảo quản và kiểm tra máy
- Giữ máy nơi khô ráo, tránh nóng.
- Thay pin khi báo yếu, vì pin yếu ảnh hưởng tới kết quả.
- Vệ sinh theo hướng dẫn.
- Mang đi đối chiếu định kỳ khi tái khám.
- Hỏi nhà sản xuất về việc hiệu chuẩn nếu có.
- Thay máy khi đã cũ hoặc khi số đo không còn đáng tin.
Khi số đo bất thường
Trước khi hoảng, hãy kiểm tra: mình có đo đúng tư thế không, máy có đúng cỡ không, pin có yếu không. Đo lại sau vài phút.
Nếu số vẫn bất thường và bạn có triệu chứng, hãy liên hệ cơ sở y tế. Hãy hỏi trước bác sĩ về ngưỡng nào thì cần gọi ngay và ghi ra giấy dán cạnh máy.
Tóm lại
Máy đo tại nhà hữu ích khi dùng đúng tư thế, đúng quy trình và đúng thời điểm, và khi kết quả được ghi chép kèm bối cảnh. Hãy mang máy đi đối chiếu khi tái khám, đừng đo quá thường xuyên, và tuyệt đối không tự điều chỉnh thuốc theo số đo. Hãy hỏi trước bác sĩ về ngưỡng cần liên hệ ngay.
Câu hỏi thường gặp
Máy đo tại nhà có chính xác không?
Nếu là máy đạt chuẩn và dùng đúng cách thì đủ tin cậy cho việc theo dõi. Nhưng chúng không thay thế được chẩn đoán tại cơ sở y tế.
Vì sao đo ở nhà lại khác với ở phòng khám?
Nhiều lý do: tư thế, thời điểm, mức căng thẳng, và cả sự khác biệt giữa thiết bị. Hãy mang máy của bạn đi đối chiếu khi tái khám.
Nên đo bao nhiêu lần một ngày?
Theo hướng dẫn của bác sĩ. Đo quá nhiều lần thường gây lo lắng mà không thêm thông tin có ích.
Có nên tự điều chỉnh thuốc theo số đo không?
Tuyệt đối không. Hãy ghi lại và đưa bác sĩ, để bác sĩ quyết định mọi thay đổi về thuốc.